کتاب در جستجوی طبیعت

در این جا قصد دارم به معرفی کتاب “در جست جوی طبیعت” نوشته ی ادوارد ویلسون با ترجمه ی کاوه فیض الهی بپردازم.

این کتاب سه بخش اصلی دارد که هر بخش شامل چند فصل مجزاست. کتاب در جستجوی طبیعت، مجموعاً ۱۲ فصل متنوع را در بر می گیرد. فهرست عناوین این کتاب به شرح زیر است:

  • بخش یک : طبیعت جانوران، طبیعت انسان

(مار/ در ستایش کوسه ها/ همراه با مورچه ها / مورچه ها و همکاری)

  • بخش دو: الگوهای طبیعت

(فداکاری و تهاجم/ تماشای بشر از فاصله/ فرهنگ به عنوان فراورده ای زیستی/ پرنده بهشتی:شکارچی و شاعر)

  • بخش سه: فراوانی طبیعت

(موجودات کوچکی که جهان را اداره می کنند/ رونق دوباره سیستماتیک/ زیست گرایی و اخلاق محیط زیست/ آیا بشر خودکش است؟)

در بخش هایی از این کتاب نویسنده، گاه تجربه های خود در مواجهه با طبیعت و موجودات زنده را روایت می کند که جالب توجه است. جزئیات مربوط به حیات جانوران چنان زیبا توصیف و تشریح شده بود که گویی در حال تماشای مستند حیوانات و حیات وحش بودم.

در فصل مربوط به مار یا کوسه ها، کمی احساس ترس و اضطراب داشتم. فصل مربوط به مورچه ها و نحوه ی همکاری شان برایم بسیار جالب و دلنشین بود. همچنین این فصل برایم تداعی گر بخشی از نوشته های آقا معلم در روزنوشته ها و قسمت هایی از کتاب ارزشمند “سیستم های پیچیده” شد.

در بخش دوم و سوم کتاب هم نویسنده ما را به توجه بیشتر به طبیعت و نگاه دقیق تر به موجودات دعوت می کند. نگاه کردن از این زاویه که هر یک از موجودات زنده که بر روی این کره خاکی سکونت دارند، هر یک به سهم خود بر پیکره طبیعت اثرگذار هستند.

در انتهای کتاب، ۲ قسمت به عنوان افزوده ضمیمه شده است که یکی از آنها مربوط به مصاحبه و گفت و گو با ادوارد ویلسون می شود.

او در این مصاحبه با نگاه خوش بینانه پاسخ گو سوالاتی در رابطه با زیست گرایی است. از جمله پاسخ های جالب توجه اش به این شرح است: “ما به کشاورزی و جنگل کاری کاملا جدیدی نیاز داریم که در ارتباط با محیط های طبیعی کمابیش ویران شده و زمینی که در نتیجه تغییرات اقلیمی خشک شده، محصولاتی پرورش دهد که در این زیست گاه های رو به گسترش می توانند رشد کنند.”

در پایان از هر ۳ بخش اصلی این کتاب چند پاراگرافی را که بیشتر توجه ام را جلب کرد، نقل می کنم.

چند پاراگراف از بخش یک:

“کوسه ها بخشی از جهانی هستند که ما در آن تکامل یافته ایم و بنابراین بخشی از ما هستند. آنها همچون آینه ای از ریشه دارترین و عمیق ترین اضطراب ها و ترس های ما در فرهنگ مان رسوخ کرده اند. کوسه ها بی توجه به نگرانی های ما درباره آنها، به زندگی شان همانطور که در صدها میلیون سال گذشته زیسته اند ادامه می دهند، به عنوان نمادهای رمز و راز و دنیایی که هنوز رام نشده.

مورچه ها و حشرات اجتماعی دیگر به این دلیل غالب هستند که سازمان اجتماعی شان در رقابت با حشرات تک زی به آنها برتری می دهد. به هر جای جهان که بروید، از جنگل پر باران گرفته تا بیابان، حشرات اجتماعی بهترین جا را اشغال کرده اند. بخش های پایدار محیط که دارای بیشترین منابع هستند.

فعالیت یک کلنی مورچه یا کندوی زنبور برآیند تعداد بسیار زیادی تصمیم شخصی از سوی تک تک مورچه ها یا زنبورهاست”

چند پاراگراف از بخش دوم:

“من این خیال پردازی موریانه محور را ساختم تا تعمیمی را به تصویر بکشم که توضیح آن به شیوه های معمول به طرز عجیبی دشوار است: اینکه انسان طبیعت و اخلاقیاتی مختص گونه خود دارد که تنها بخش کوچکی از فضای تمام شرایط اجتماعی و اخلاقی امکان پذیر را اشغال می کند.

علم واقعی تلاش می کند که نه فقط دنیای واقعی بلکه تمام دنیاهای ممکن را توصیف و ویژگی هایشان را شناسایی کند. علم این دنیاهای ممکن را از میان فضای بسیار پهناورتر تمام دنیاهای قابل تصوری که فیلسوفان و ریاضی دانان بررسی کرده اند شناسایی می کند.

نگاه همواره تک بعدی و غیر نظری به انسان، همچون چشم بندی، چشم را به روی واقعیت بسته است.

فرهنگ از یک اصل مهم در زیست شناسی تکاملی پیروی می کند: بیشتر تغییرات برای حفظ جاندار در وضع پایدارش روی می دهند.

جالب توجه است که هراس ها آسان تر از همه توسط بسیاری از همان خطراتی برانگیخته می شوند که در محیط زیست باستانی بشر نیز بزرگ ترین خطرها بودند و از میان آنها می توان به فضاهای تنگ، ارتفاع، رعد و برق، آب جاری، مار و عنکبوت اشاره کرد. اما بزرگ ترین خطرهای جامعه تکنولوژیک مدرن همچون تفنگ، چاقو، اتومبیل، مواد منفجره و پریزهای برق به ندرت موجب هراس می شوند.

از آنجا که ذهن بر اساس احتمالات عمل می کند، چیزی که حاصل می شود نه یک درصد ثابت از افرادی که یک گزینه را در تمام جوامع انتخاب می کنند، بلکه الگوی تنوع یا به عبارت دیگر شکلی از توزیع قوم نگارانه است”

چند پاراگراف از بخش سوم:

“حقیقت این است که ما به بی مهرگان نیازمندیم اما آنها نیازی به ما ندارند. اگر انسان همین فردا از صحنه روزگار محو شود، جهان با کمترین تغییر به راه خود خواهد رفت. گایا (زمین به عنوان کل یکپارچه، متشکل از موجودات جاندارد و بی جان) یعنی مجموع حیات روی زمین، خود را ترمیم خواهد کرد و به شرایط محیطی شکوهمند ۱۰۰ هزار سال پیش بازخواهد گشت.

اگر انسان اینقدر فقط شیفته جثه نبود، مورچه به نظرش از کرگدن جالب تر می آمدJ

زیست گرایی به طرز فکر ما درباره طبیعت، درباره چشم انداز، هنر و افسانه سازی مربوط است و ما را دعوت می کند که نگاه تازه ای به اخلاق محیط زیست بیندازیم.

تنوع زیستی همان آفرینش است. با وجود این واقعیت که جانداران تنها یک ده میلیاردم جرم زمین را تشکیل می دهند، تنوع زیستی پر اطلاعات ترین بخش جهان شناخته شده است. مقدار سازمان یافتگی و پیچیدگی موجود در یک مشت خاک بیشتر از چیزی است که روی سطح تمام سیاره های دیگر روی هم وجود دارد.

ما از خدمات اکوسیستمی که جانداران دیگر در زمینه پاک کردن آب، تبدیل خاک به یک پوشش زنده حاصل خیز، و ساخت همین هوایی که از آن تنفس می کنیم، به ما ارائه می دهند، شناخت چندانی نداریم.  و اهمیت نقش طبیعت بسیار متنوع در لذت زیباشناختی و سلامت روانی مان را اگرچه احساس می کنیم اما به درستی درک نمی کنیم.

مهم ترین نکته درباره طبیعت این است که غنی است و با این حال مال هیچ کس دیگری نیست. کسی ادعایی در مورد آن ندارد. طبیعت مال خودش است”

2 دیدگاه در “کتاب در جستجوی طبیعت

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *